بهترین چوب برای مبلمان شهری، آلاچیق و سطل زباله: الزامات استاندارد دوام و پایداری (Wood Selection for Urban Furniture)
چوب یکی از محبوبترین و زیباترین متریالها برای طراحی و ساخت مبلمان شهری، آلاچیق، و سطلهای زباله پارکی است که حس گرما و طبیعت را به محیطهای عمومی میبخشد. با این حال، به دلیل قرارگیری در معرض عوامل محیطی شدید (رطوبت، آفتاب، حشرات و باران)، انتخاب نوع چوب و رعایت استانداردهای فرآوری و نصب، نقشی حیاتی در دوام، ایمنی و پایداری این تجهیزات دارد.
۱. اهمیت دوام چوب در محیط شهری
چوب مورد استفاده در فضای باز باید دارای مقاومت طبیعی بالا در برابر فرسایش زیستی و هوازدگی باشد. اگر چوب مناسب انتخاب نشود یا به درستی فرآوری نشود، تجهیزات شهری دچار مشکلاتی چون موارد زیر میشوند:
تغییر ابعاد (Dimensional Stability): تورم و انقباض به دلیل تغییرات رطوبت، که منجر به ترک خوردگی و تغییر شکل میشود.
پوسیدگی (Decay): ناشی از قارچها در محیطهای مرطوب.
حمله حشرات: آسیب توسط موریانهها یا سوسکهای چوبخوار.
۲. معرفی انواع چوب مناسب برای مبلمان شهری
انتخاب چوب باید بر اساس طبقه دوام طبیعی (Durability Class) و همچنین در دسترس بودن و هزینه انجام شود. در زیر به بهترین گونههای چوبی اشاره شده است:
| نوع چوب | مثالهای رایج | مزیت کلیدی | کاربرد اصلی |
| چوبهای سخت گرمسیری | تیک (Teak)، ایپه (Ipe)، بالاو (Balau) | دوام بسیار بالا، مقاومت طبیعی در برابر حشرات و پوسیدگی. | نیمکتهای شهری، دکینگهای فضای باز، آلاچیقهای لوکس. |
| چوبهای نرم فرآوری شده | کاج (Pine) یا صنوبر (Spruce) اشباع شده | قیمت مناسب، قابلیت پذیرش مواد نگهدارنده برای افزایش دوام. | سطلهای زباله، سازههای فرعی، آلاچیقهای اقتصادی. |
| چوبهای ترمو شده | ترمووود کاج، ترمووود زبان گنجشک (Ash) | افزایش مقاومت در برابر رطوبت و تغییر ابعاد با فرآیند حرارتی. | سطوح آلاچیق، پوشش نیمکتها، فلاورباکسها. |
۳. استانداردهای حیاتی برای فرآوری و نصب
رعایت استانداردها حیاتی است تا عمر مفید چوب به حداکثر برسد و ایمنی حفظ شود:
استاندارد اتصالات: برای اتصال قطعات چوبی به یکدیگر یا به سازههای فلزی، باید از اتصالات و پیچهای ضد زنگ (Stainless Steel) استفاده شود تا از خوردگی زودرس آهن و ایجاد لکههای سیاه روی چوب جلوگیری شود.
طبقه خطر استفاده (Use Class – EN 335):
برای مبلمان کاملاً در معرض هوا و تماس با زمین (مانند پایههای آلاچیق)، باید از چوبهایی با طبقه خطر ۴ یا ۵ استفاده شود که بالاترین سطح مقاومت در برابر پوسیدگی را نشان میدهد.
برای مبلمان بدون تماس با زمین (مانند نشیمن نیمکت)، طبقه خطر ۳ کفایت میکند.
اشباع با مواد نگهدارنده (Preservation Standards): فرآوری شیمیایی (مانند استاندارد EN 599) برای چوبهای نرم ضروری است تا مقاومت آنها در برابر پوسیدگی و حشرات تضمین شود. کنترل عمق و غلظت نفوذ مواد نگهدارنده اهمیت زیادی دارد.
کنترل رطوبت (Moisture Content): چوب باید قبل از نصب در فضای باز، به رطوبت مناسب محیطی (معمولاً ۱۲ تا ۱۸ درصد) برسد تا از تاب برداشتن شدید جلوگیری شود.
۴. نتیجهگیری
انتخاب چوب برای تجهیزات شهری یک تصمیم فنی است که فراتر از زیباییشناسی است و مستقیماً بر دوام، پایداری و هزینههای بلندمدت نگهداری تأثیر میگذارد. تولیدکنندگان و مدیران شهری با تمرکز بر چوبهای مقاوم طبیعی یا فرآوری شده و رعایت استانداردهای بینالمللی مانند EN 335 و استفاده از اتصالات مناسب، میتوانند عمر مفید مبلمان چوبی را به شکل چشمگیری افزایش دهند.
منابع (References)
Hoadley, R. B. (2000). Understanding Wood: A Craftsman’s Guide to Wood Technology. The Taunton Press.
EN 335. (2013). Durability of wood and wood-based products — Use classes: definitions, application to solid wood and wood-based products. (استاندارد بینالمللی تعیین طبقه خطر چوب).
EN 599. (2015). Durability of wood and wood-based products — Performance of preventive wood preservatives.
